Polska wysoko w statystykach Circular Economy

Ecopreneur.eu (European Sustainable Business Federation) opublikował wczoraj „Circular Economy Update – Overview of Circular Economy in Europe”. Jest to zestaw 28 profili – każdy dla jednego państwa członkowskiego UE – w których pokazany jest stopień wdrażania #GOZ – gospodarki o obiegu zamkniętym w Europie. Ecopreneur swoje podsumowanie zbudował na dostępnych rankingach, bazach danych i raportach. Wyłania się z tego bardzo ciekawy obraz Polski oparty na dość zaskakującym doborze wskaźników mierzących wdrażanie #circulareconomy.

W przywołanych ośmiu rankingach Polska zajmuje bardzo różne miejsca. Na 28 przebadanych państw plasujemy się zarówno na 2 pozycji, jak i na 26. To pokazuje jak dużo zależy od przyjętej metodologii i wyborze wskaźników.

Najniższe miejsce – trzecie od końca – zajmujemy w europejskim indeksie innowacji dot. wydajnego gospodarowania zasobami. Na wynik ten składa się ocena naszej gospodarki w zakresie produktywności materiałowej, wydajności wykorzystywania wody, zużycia energii oraz intensywności emisji gazów cieplarnianych. 

Również daleko, bo aż na miejscu 22, jesteśmy wśród państw UE, jeżeli chodzi o poziom recyklingu odpadów opakowaniowych. Wzrastający z roku na rok wynik zagospodarowania takich odpadów jest odzwierciedleniem zarówno naszych postaw jako mieszkańców, jak i dostosowywanego do tych wyzwań prawa krajowego i działań samorządów. Siódme miejsce od końca w UE nie jest jednak powodem do dumy i pokazuje, że więcej odpadów opakowaniowych może być selektywnie zbieranych, a przez to wykorzystywanych później jako surowce wtórne do produkcji.

Jeżeli chodzi o termiczne przekształcanie odpadów z odzyskiem energii, Polska zajmuje 18 miejsce w Unii Europejskiej. To dość dyskusyjny wskaźnik, jeżeli chodzi o mierzenie gospodarki o obiegu zamkniętym. Z jednej strony można powiedzieć, że odpady w tym wypadku wykorzystywane są jako surowce i nie kończą swojego życia na składowisku. Z drugiej jednak hierarchia sposobów postępowania z odpadami, przewidziana w europejskim prawie odpadowym, dopiero na przedostatnim miejscu zaleca spalanie odpadów. O wiele bardziej odpowiadające celom Circular Economy są recykling, przekazanie do ponownego użycia i zapobieganie powstawaniu odpadów.

Polska zajęła 17 miejsce, jeżeli chodzi o małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) minimalizujące ilość wytwarzanych odpadów. Przy tej okazji warto wspomnieć, że MŚP funkcjonują na zupełnie innych zasadach w gospodarce o obiegu zamkniętym niż większe przedsiębiorstwa. Często nie mają one oddzielnej strategii w zakresie zrównoważonego rozwoju, nie obejmują ich także obowiązki wynikające ze sprawozdawczości niefinansowej w ramach CSR (Społeczna Odpowiedzialność Przedsiębiorstw). Dlatego miejsce mniej więcej w połowie stawki w zakresie odpadów należy uznać na pewien sukces. Oraz mieć nadzieję, że w nadchodzących latach MŚP dostrzegać będą coraz bardziej potencjał GOZ i obejmą swoimi działaniami inne elementy Circular Economy.

W recyklingu odpadów komunalnych zajmujemy miejsce 15 z poziomem 35%. To wyżej, niż w odniesieniu do samych odpadów opakowaniowych i lepiej, niż nawet w niektórych państwach, które przystąpiły do UE przed nami. Dane przywołane w opracowaniu pochodzą z 2016 r., a więc jeszcze sprzed zamknięcia niektórych azjatyckich rynków na pochodzące z europejskich państw śmieci. Warto więc poczekać na dane za 2018 lub 2019 r. i porównać, czy nie zbliżymy się do lub nie przeskoczymy niektórych liderów rankingów.

9 miejsce Polska zajmuje w kategorii „Zużycie materiałów cyrkularnych”. Wskaźnik ten mierzy udział materiałów pochodzących z odpadów i wprowadzonych z powrotem do gospodarki. Im wyższe miejsce w tym rankingu, tym ​​więcej surowców wtórnych zastępuje w krajowej produkcji surowce pierwotne, zmniejszając w ten sposób negatywne oddziaływanie wydobycia surowców pierwotnych na środowisko.

Bardzo wysokie, bo 6 miejsce, zajęliśmy w indeksie gospodarki o obiegu zamkniętym opracowanym przez POLITICO. To opublikowany w maju ub.r. ranking, uwzględniający siedem (w tym również te z zestawienia Ecopreneur) wskaźników wdrażania Circular Economy w państwach UE. Składają się na niego: ilość wytwarzanych odpadów komunalnych, marnowanie żywności, recykling odpadów komunalnych, udział towarów w obrocie, które są surowcami wtórnymi, poziom ponownego użycia materiałów, patenty GOZ i inwestycje w sektory GOZ. Zestawienie to nie jest jednak najszczęśliwsze. Jeżeli spojrzeć na te jego elementy, w których Polska wypada najlepiej, to odnoszą się one do państwa jako całości (patenty GOZ – miejsce 3, inwestycje w sektory GOZ – miejsce 7), a nie do wskaźnika per capita. Jedynie poziom ponownego użycia materiałów, w którym zajęliśmy 6 miejsce, to rzeczywiście powód do dumy, porównując się z innymi państwami. Natomiast największy sukces w indeksie POLITICO, czyli 2 miejsce w ilości wytwarzanych odpadów komunalnych, można oceniać zarówno pozytywne, jak i negatywne, o czym poniżej.

2 pozycja w UE jeżeli chodzi o ilość wytwarzanych odpadów komunalnych to najwyższe miejsce Polski we wczorajszej publikacji Ecopreneur. Z punktu widzenia Circular Economy to wynik bardzo pozytywny, gdyż produkujemy „jedynie” 307 kg odpadów per capita. Wśród europejskich rekordzistów (Dania 777 kg, Cypr 640 kg, Niemcy 627 kg) przeważają państwa dużo bogatsze od nas, co przede wszystkim świadczy o tym, że ilość wytwarzanych odpadów ma związek z zamożnością społeczeństwa. A ten wskaźnik już nie nastraja równie pozytywnie. Sukces Polski w zakresie wytwarzanych odpadów mógł mieć również związek z procederem tzw. „trzymania śmieci w chmurze”, czyli spalania ich w gospodarstwach domowych w celach grzewczych, co zmniejszało ilość odpadów odbieranych od niektórych mieszkańców. Warto więc obserwować w najbliższych latach wskaźnik ilości wytwarzanych odpadów w Polsce. Można przyjąć założenie, że wraz ze wzrostem zamożności społeczeństwa i działaniami wynikającymi z rządowego antysmogowego Programu „Czyste Powietrze”, spadniemy z 2 miejsca w zestawieniu.

Ecopreneur docenia wysokie miejsce Polski w niektórych rankingach, o których mowa powyżej oraz np. fakt, że rozszerzoną odpowiedzialnością producenta (czyli obowiązkiem zbierania i zagospodarowania odpadów pochodzących z produktów wprowadzanych na rynek) objętych jest 5 sektorów w ramach 12 systemów. Podkreśla także pozytywną opinię polskiego rządu w sprawie europejskiej inicjatywy strategicznej Circular Economy oraz z uznaniem odnosi się do powołania rządowego Zespołu ds. gospodarki o obiegu zamkniętym, który zapoczątkował prace nad polską mapą drogową GOZ. Na uwagę – zdaniem Ecopreneur – zasługuje też m.in. Cyrkularny Tydzień, w ramach którego co roku odbywa się szereg wydarzeń poświęconych wdrażaniu gospodarki o obiegu zamkniętym w Polsce. Proponuje także 8 rekomendacji dla naszego kraju, w ramach których najważniejsze wydaje się zakończenie prac nad polską mapą drogową Circular Economy i rozpoczęcie jej wdrażania.

Łukasz Sosnowski

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s